X Pencere Sistemi¶

X Pencere Sistemi (X), GNU/Linux ve Unix sistemlerde kullanılan grafik arayüz altyapısıdır. Bir uygulama değil, kurallar bütünüdür.

Pencerelerin nasıl çizileceğini ve klavye/fare gibi donanımlarla nasıl iletişim kurulacağını tanımlar. X sunucusu (Xorg) ile X istemcileri (xcalc, xeyes vb.) arasındaki iletişimi sağlar.

X Pencere Sistemi Bileşenleri¶

1- X Sunucusu (Xorg)¶

X Pencere Sistemi'nin en önemli bileşeni X sunucusudur (Xorg). X server, X sunucusu veya X11 server olarak da adlandırılır.

Ekran, klavye ve fare ile uygulamalar arasında aracı görevi görür. Pencereleri oluşturur ve grafik çıktıyı sağlar.

Xorg, bir görüntü sunucusudur (display server). Masaüstü ortamlarını çalıştırır ancak kendisi bir masaüstü ortamı değildir.

2- X İstemcileri (Uygulamalar)¶

X sunucusuna bağlanan programlardır(xterm, xcalc, xeyes).

3- Pencere Yöneticisi (Window Manager)¶

Xorg yalnızca pencereyi oluşturur. Pencereyi taşıma, kapatma, büyütme ve küçültme işlemlerini yapar. Basit ortam sunan pencere yöneticileri( Openbox, i3).

Xorg + Openbox => Grafik ortamda çalışan bir sistem oluşturur.

4- Giriş Ekranı Yöneticisi (Display Manager)¶

Giriş ekranı yöneticisi, sistem açıldığında kullanıcı seçimi ve parola ekranı sunar. Girişten sonra kullanıcı oturumunu (masaüstü yöneticisini) başlatır.

Tercih edilen giriş ekranı yöneticileri: gdm, lightdm, lxdm. X Pencere Sistemi için zorunlu değildir.

5- Masaüstü Yöneticisi (Desktop Manager)¶

Masaüstü ortamını sağlayan uygulamalar bütünüdür. Dosya yöneticisi, pencere yöneticisi, ayarlar ve panel gibi bileşenleri içerir.

Tercih edilen masaüstü yöneticisi(Cinnamon, LXDE, XFCE, KDE, GNOME). X Pencere Sistemi için zorunlu değildir.

Bu dokümanda, Xorg + Openbox ortamında xcalc, xeyes ve xterm çalıştırılabilen bir sistemin kurulumu anlatılacaktır.