X Pencere Sistemi
=================

**X Pencere Sistemi (X)**, GNU/Linux ve Unix sistemlerde kullanılan grafik arayüz altyapısıdır.  
Bir uygulama değil, kurallar bütünüdür.  

Pencerelerin nasıl çizileceğini ve klavye/fare gibi donanımlarla nasıl iletişim kurulacağını tanımlar.  
X sunucusu (Xorg) ile X istemcileri (xcalc, xeyes vb.) arasındaki iletişimi sağlar.

**X Pencere Sistemi Bileşenleri**
+++++++++++++++++++++++++++++++++

**1- X Sunucusu (Xorg)**
------------------------

X Pencere Sistemi'nin en önemli bileşeni X sunucusudur (**Xorg**). X server, X sunucusu veya X11 server olarak da adlandırılır.  

Ekran, klavye ve fare ile uygulamalar arasında aracı görevi görür. Pencereleri oluşturur ve grafik çıktıyı sağlar.  

Xorg, bir **görüntü sunucusudur (display server)**. Masaüstü ortamlarını çalıştırır ancak kendisi bir masaüstü ortamı değildir.  

**2- X İstemcileri (Uygulamalar)**
----------------------------------

X sunucusuna bağlanan programlardır(xterm, xcalc, xeyes).

**3- Pencere Yöneticisi (Window Manager)**
------------------------------------------

Xorg yalnızca pencereyi oluşturur. Pencereyi taşıma, kapatma, büyütme ve küçültme işlemlerini yapar. Basit ortam sunan pencere yöneticileri( Openbox, i3).

Xorg + Openbox => Grafik ortamda çalışan bir sistem oluşturur.


**4- Giriş Ekranı Yöneticisi (Display Manager)**
------------------------------------------------

Giriş ekranı yöneticisi, sistem açıldığında kullanıcı seçimi ve parola ekranı sunar.  
Girişten sonra kullanıcı oturumunu (masaüstü yöneticisini) başlatır.  

Tercih edilen giriş ekranı yöneticileri: gdm, lightdm, lxdm.  
X Pencere Sistemi için zorunlu değildir.


**5- Masaüstü Yöneticisi (Desktop Manager)**
--------------------------------------------

Masaüstü ortamını sağlayan uygulamalar bütünüdür. Dosya yöneticisi, pencere yöneticisi, ayarlar ve panel gibi bileşenleri içerir.  

Tercih edilen masaüstü yöneticisi(Cinnamon, LXDE, XFCE, KDE, GNOME). X Pencere Sistemi için zorunlu değildir.

|
|


Bu dokümanda, **Xorg + Openbox** ortamında xcalc, xeyes ve xterm çalıştırılabilen bir sistemin kurulumu anlatılacaktır.


.. raw:: pdf

   PageBreak