Yaptığımız sistem ISO haline dönüştürüldü ve artık **test etme** ile **inceleme** aşamasına geçtik. ISO hazırlama bölümünde aşağıdaki komutla ISO’yu oluşturduk:

.. code-block:: bash

    grub-mkrescue $distro/iso/ -o $distro/kly.iso

Oluşturulan ISO dosyası ``$distro/kly.iso`` konumunda yer almakta olup, bu konum ``$HOME/distro/kly.iso`` dizinine karşılık gelmektedir.

Bu dokümanda anlatılan paketlerin **kly Paket Sistemiyle** hazırlanmış **Temel Sistem** isosu hazırlandı. İsoyu https://github.com/kendilinuxunuyap/kly-base-distro/releases/download/current/kly-base-distro.iso adresinden indirebilirsiniz.

Şimdi hazırlanan ISO’yu **QEMU** veya **VirtualBox** kullanarak çalıştıralım. Ekran görüntüleri aşağıda verilmiştir.

**Canlı(live) Sistem Kullanımı**
--------------------------------

.. image:: /_static/images/iso-20.png
  :width: 600
  :height: 100

.. image:: /_static/images/iso-21.png
  :width: 600

Canlı(live) sistem çalıştırıldığında overlay live bir sistemin açıldığını görmekteyiz. Canlı(live) sistemde kullanıcı adları ve parolaları;

- Kullanıcı: root	Parola: 1
- Kullanıcı: live	Parola: live

.. raw:: pdf

   PageBreak
   
**Sistem Kurulumu**
-------------------

Hazırlanan ISO ile birlikte, farklı kurulum araçları da gelebilir. Bu araçlar, çeşitli kurulum yöntemlerini destekleyebilir. En sık kullanılan kurulum yöntemleri şunlardır:

1. Tek bölüme sistem kurulumu
2. UEFI sistem kurulumu (boot + sistem)

Bu bölümde, tek bölüm kurulum ve boot + sistem şeklinde iki farklı kurulum yöntemi sırayla anlatılacaktır. Anlatılan yöntemler, farklı kullanıcı senaryolarına cevap verebilecek şekilde tasarlanmıştır.

Ancak dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta şudur: Her yöntemi ayrı ayrı son kullanıcıya seçenek olarak sunmak, özellikle tecrübesiz kullanıcılar için kafa karıştırıcı olabilir. Örneğin:

- Kullanıcı, kurulum sırasında **EFI** seçeneğini işaretlediğinde fakat sistem aslında **Legacy BIOS** ise, ya da tam tersi durumda, yanlış seçim yapabilir.
- Ayrıca, **sda** ve **nvme** diskler arasında farklı kurulum senaryoları gerekebilir.

Bu nedenle hazırlanan kurulum sistemi, aşağıdaki tüm olası senaryolara otomatik cevap verecek şekilde tasarlanmıştır:

- **Legacy BIOS → sd*** disk tipi
- **Legacy BIOS → nvme*** disk tipi (**desteklenmemektedir**)
- **UEFI → sd*** disk tipi
- **UEFI → nvme*** disk tipi

     
.. note::

   Bu senaryolara göre hazırlanan kurulum scripti, **dialog** aracı kullanılarak oluşturulmuştur. İlgili kurulum scriptleri, **base-file** paketinin içindeki **files.rar** arşivinde yer almaktadır. 
   
   Bu bölümde, sadece **Legacy BIOS** ve **UEFI** sistem kurulumunun genel adımları anlatılacaktır. Bu yöntemleri kendi ihtiyaçlarınıza göre düzenleyerek kullanabilirsiniz.

.. raw:: pdf

   PageBreak
   

Sistemin kurulumu için resimlerde görünen sıraya göre seçimler yapmalıyız.

.. image:: /_static/images/iso-30.png
  :width: 600

.. image:: /_static/images/iso-31.png
  :width: 600

Kurulum menüsünde kullanıcı adları ve parolaları, klayve varsayılan olarak;

- Kullanıcı: root	Parola: 1
- Kullanıcı: user1	Parola: 1
- Dil   	: tr_TR
- Klavye   	: trq

menüden değişiklik yapabilirsiniz. Değişiklik yapmadan sadece kurulum diskini ve disk bölümünü seçip Install(Yükle) işlemi yapabilirsiniz.


.. image:: /_static/images/iso-32.png
  :width: 600

.. image:: /_static/images/iso-33.png
  :width: 600


.. raw:: pdf

   PageBreak
   
**Sistemin Çalışması**
----------------------

Sistem kurulumu gerçekleştiğinde  sistem resimde görüldüğü gibi açılmalıdır.

.. image:: /_static/images/iso-40.png
  :width: 600

Sisteme **root** kullanıcısı olarak giriş yapıldığı görülmektedir.

.. image:: /_static/images/iso-41.png
  :width: 600

.. raw:: pdf

   PageBreak
   
**Oluşan Sistemin Değerlendirmesi**
===================================

Mevcut sistem **Debian** ortamında derlenmiştir. Paketler derlenirken, Debian’a özgü fakat bizim sistemimiz için gerekli olmayan bazı ayarlar ve bağımlılıklar da yeni sisteme taşınmış olabilir. Bu tür taşınan unsurları ortadan kaldırmak için, tüm paketlerin tamamen kendi sistemimiz üzerinde yeniden derlenmesi gereklidir. 

İlk derleme süreci Debian üzerinde yapılmış olsa da, sonraki derleme adımı mutlaka hazırladığımız yeni sistemde gerçekleştirilmelidir. Bu yöntem, sistemdeki eksiklikleri tespit etmek ve gözden kaçan bağımlılıkları ortaya çıkarmak açısından kritik öneme sahiptir.

Derleme işlemimin yapılabilmesi için oluşturulan sistemdeki paketlere ek paketler derlenmesi gerekmektedir. Bu paketlerin en önemlileri **gcc, binutils, mpfr, libmpc, zlib, libisl, make**'dir.

Bu dokümanın amacı, bir sistemin nasıl derlenip çalıştırılacağını adım adım bir rehber olarak sunmaktır. Bundan sonraki aşamada ise, tüm paketlerin yeni sistem üzerinde eksiksiz bir şekilde derlenmesi hedeflenmelidir. 

Tüm paketler yeni sistemde başarıyla derlendikten ve sistem sorunsuz şekilde çalıştıktan sonra, **x11** ortamını derleme aşamasına geçilebilir. Dokümanda yer alan paket derleme betikleri kullanılarak **x11** kolaylıkla derlenebilir. Bu noktaya kadar sorunsuz ilerlenmişse, **x11**’in derlenmesi yalnızca zaman alacak bir işlemdir. 

x11'in en temel paketi **xorg-server, mesa, llvm, cairo** paketleridir. Bu paketlere aşağıdaki adreslerden ulaşılabilir.

1. xorg-server: https://www.x.org/releases/individual/xserver/
2. mesa : https://gitlab.freedesktop.org/mesa/mesa/-/tags
3. llvm	: https://github.com/llvm/llvm-project/tags
4. cairo: https://gitlab.freedesktop.org/cairo/cairo/-/tags


Tüm paketleri derlesek bile **xorg-server, mesa, llvm, cairo** paketleri düzgün ve uyumlu versiyonları olmadığı zaman **x** penceremiz açılmayacaktır.

Buradaki tüm paketler ve bağımlılıkları derlendikten sonra **Xorg:0** şeklinde elle çalıştırarak hata ayıklama yapılmalıdır. 


Bu dokümanın devamı niteliğinde temel bir **x11** ortamı nasıl derleneceğini anlatan bir doküman hazırlamayı planlamaktayız. 


.. raw:: pdf

   PageBreak